Η ασφάλιση είναι σύμβαση που υποχρεώνει τον έναν από τους συμβαλλόμενους (τον ασφαλιστή), να αποκαταστήσει κάποια ζημιά του άλλου (του ασφαλιζόμενου) που θα ήταν πιθανό να του συμβεί κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις. Γι’ αυτή την εξασφάλιση ο ασφαλιζόμενος πληρώνει περιοδικά στον ασφαλιστή ένα ποσό χρημάτων, που λέγεται ασφάλιστρο.
Οι ασφαλίσεις και γενικά οι ασφαλειες αναπτύχθηκαν καταπληκτικά τα τελευταία χρόνια και εξαιτίας της ιδιόρρυθμης φύσης τους δημιουργήθηκε ιδιαίτερος τομέας της νομικής επιστήμης, με το όνομα “ασφαλιστικό δίκαιο”.
Σύμφωνα με τον ελληνικό νόμο, οι ασφαλιστικες εταιρειες ιδρύονται μόνο ως ανώνυμες εταιρίες και έχουν βαρύτερους περιορισμούς από τις άλλες ανωνυμες εταιρίες. Κυριότερα θέματα που ασφαλίζουν σήμερα οι ασφαλιστικές εταιρίες είναι: η καταστροφή, η βλάβη κάθε είδους πράγματος (κινητού ή ακίνητου), από φωτιά, χαλάζι, πλυμμύρα κ.α. Οι καταστροφές που συμβαίνουν στις θαλάσσιες ή χερσαίες μεταφορές (ναυάγια, συγκρούσεις, κ.α.), η περίπτωση ατυχημάτων, ασθενειών, αναπηρίας, γηρατειών, η ανθρώπινη ζωή κ.α. Ειδική κατηγορία είναι η αντασφάλεια, δηλαδή η ασφάλιση του ασφλιστή σε άλλον ασφαλιστη για ασφάλειες που αυτός έχει αναλάβει απέναντι σε άλλους. Είναι δηλαδή η ασφαλεια της ασφάλειας. Τέλος, πολύ σπαουδαία είναι και η αλληλασφάλεια, που σημαίνει ότι δύο ή περισσότεροι έχουν την αμοιβαία υποχρέωση να αποκαταστήσουν σύμμετρα ις ζημιές που πιθανόν να συμβούν σε έναν από αυτούς. Είναι δηλαδή συγχρόνως ασφαλιστές και ασφαλιζόμενοι.
Κατά το άρθρο 388 του Ε.Π.Κ., κάποιος για να εισπράξει ο ίδιος ή άλλος το ποσό για το οποίο είναι ασφαλισμένο κάποιο κινητό ή ακίνητο, δημιουργεί τον κίνδυνο εναντίον του οποίου έγινε η ασφάλιση, τιμωρείται με φυλάκιση το λιγότερο 6 μηνών. Με την ίδια ποινή τιμωρείται εκείνος που, για τον παραπάνω σκοπό, προξενεί στον εαυτό του την σωματική βλάβη ή μεγαλώνει τις συνέπειες της σωματικής βλάβης που έγινε από ατύχημα. Εδώ μπορούν να παίξουν κάποιο ρόλο τα ασφαλιστρα, τα οποία είναι η αντιπαροχή που πληρώνει ο ασφαλισμενος στον ασφαλιστη.
Η ασφαλεια με την εννοια του ασφαλιστικού δικαίου, νοείται ως η επιχείρηση, δηλαδή η ασφαλιστικη εταιρια, που αναλαμβάνει με σύμβαση την επανόρθωση ζημιών από τυχαίο συμβάν. Επίσης, ασφάλεια νοείται και το ποσό με το οποίο γίνεται η ασφαλιση.
Στο δίκαιο η έννοια της ασφάλειας περιλαμβάνει όλα τα νομικά μέσα με τα οποία εξασφαλίζεται και προστατεύεται κάποιο δικαίωμα που υπάρχει ή πρόκειται να υπάρξει στο μέλλον. Υποθήκη, ενέχυρο, εγγυήσεις, αρραβώνας, ποινική ρήτρα, διαμαρτυρίες, ανακοπή, κατάσχεση, σφράγιση, απογραφή, παρακράτηση, ιδιωτικη ασφαλιση, ασφαλιση αυτοκινητου, κτλ. Τα μέτρα αυτά ορίζονται από το Αστικό Δίκαιο ή την Πολιτική Δικονομία.